صندوقهای قرضالحسنه و خیریههای اشتغالپایه که تمرکز خود را بر تقویت بنیه اقتصادی خانوادههای محروم قرار دادهاند، از مؤثرترین اشکال نهادهای مردمی در حوزه توانمندسازی به شمار میروند؛ الگویی که در روستای شاهرخت از توابع شهرستان زیرکوه در استان خراسان جنوبی به همت فعالان محلی شکل گرفته و از سال ۱۳۹۸ تاکنون تداوم یافته است.
امیری، از فعالان این عرصه، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به روند شکلگیری این حرکت مردمی گفت: «از سال ۹۸ ایجاد صندوقهای اشتغالزایی را آغاز کردیم و امروز در سه بخش، ۴۶ صندوق قرضالحسنه فعال داریم که بیش از ۲۳۰۰ نفر عضو آن هستند.» به گفته وی، این صندوقها در چهار حوزه اقتصادی، معیشتی، اجتماعی و فرهنگی فعالیت میکنند و تلاش دارند علاوه بر پرداخت تسهیلات خرد، به تقویت همبستگی اجتماعی در روستاها نیز کمک کنند.
او با بیان اینکه بسیاری از روستاییان امکان دریافت وامهای کلان بانکی را ندارند، افزود: «در حوزه اقتصادی، تسهیلاتی برای راهاندازی کسبوکارهای کوچک و خانگی پرداخت میشود. در بخش معیشتی نیز وامهای خرد سه تا چهار میلیون تومانی با کارمزد یک درصد پرداخت میکنیم که سود آن دوباره به صندوق بازمیگردد تا سرمایه در گردش تقویت شود.» به گفته امیری، در برخی موارد حتی برای رفع مشکلات فوری مانند ترخیص مدارک یا کمک به بیماران نیز از ظرفیت همین صندوقها استفاده شده است.
وی با تأکید بر اینکه تأمین مالی بدون آموزش پایدار نخواهد بود، اظهار کرد: «راهاندازی کسبوکارهای خرد باید همراه با آموزشهای مهارتی و تربیتی باشد تا اشتغال ایجادشده ماندگار و تابآور باشد.» در همین راستا، از سال ۱۳۹۸ تاکنون ۲۱۰ طرح اشتغال با حمایت بسیج سازندگی استان به تصویب رسیده که شامل مشاغلی مانند آرایشگری، خیاطی، پرورش ماهی، ایزوگام، سوپرمارکت، گلخانه، دام سبک و سنگین و نانوایی است؛ طرحهایی که همگی در روستاها اجرا و منجر به اشتغال محلی شدهاند.
در کنار پرداخت تسهیلات، برگزاری دورههای آموزشی رایگان نیز در دستور کار قرار گرفته است. امیری گفت: «در رشتههایی مانند خیاطی و آرایشگری مربی از سطح شهرستان به روستاها اعزام شده و هزینه آموزش برای متقاضیان رایگان بوده است. حتی اعلام کردهایم هر صندوقی که متقاضی ایجاد اشتغال در رشتهای خاص باشد، در حد توان برایش مربی اعزام خواهیم کرد.» همچنین برای تقویت بازار فروش، سالانه یک نمایشگاه در سطح شهرستان و دو نمایشگاه در سطح استان برگزار میشود تا محصولات تولیدی روستاییان عرضه شود.
در این میان، روایت اعضای صندوقها نیز گویای اثرگذاری این حرکت مردمی است. زینب حسینی، ساکن روستای اردکول، با اشاره به تجربه خود گفت: «از صندوق ۵۰ میلیون تومان وام گرفتم و طرح خیاطی راهاندازی کردم. با درآمد آن توانستم دام تهیه کنم و بعدها تنور گازی بخرم. امروز روزانه ۶۰ تا ۷۰ نان پخت میکنم و در کنار آن به پرورش مرغ و دام هم مشغولم.» به گفته وی، آموزشهای ارائهشده و حمایتهای صندوق نقش مهمی در تثبیت فعالیت اقتصادی او داشته است.
امیری در پایان با اشاره به همکاری برخی دستگاهها از جمله اداره منابع طبیعی برای تأمین تجهیزات مانند تنور گازی و دستگاههای ریسندگی خاطرنشان کرد: «این تجهیزات با مشارکت مردمی در اختیار صندوقها قرار گرفت تا سرمایه در گردش افزایش یابد و امکان پرداخت وامهای جدید فراهم شود. هدف ما این است که چرخه حمایت و اشتغال در خود روستاها شکل بگیرد و مردم با اتکا به ظرفیتهای بومی، روی پای خود بایستند.»